Z DZIEJÓW ŚMIŁOWA

W najstarszych encyklopedycznych wydawnictwach, w przedstawionych informacjach, można przeczytać o Śmiłowie, że wieś leży w powiecie chodzieskim, dekanacie nakielskim, 7,5 km od Miasteczka Krajeńskiego. Leży przy trakcie z Piły do Bydgoszczy. Początki istnienia Śmiłowa łączą się z najdawniejszymi dziejami naszego regionu. Po upadku kasztelanii ujskiej powstało starostwo ujsko-pilskie. Południowe ziemie Pomorza, zwane Krajną, zostały włączone do Wielkopolski. Przyspieszyło to proces kolonizacji ziem. Jej kierunki obejmowały ziemie leżące na wschód i zachód od Ujścia. Powstało wiele osad, wśród nich Śmiłowo. Miał ją założyć niejaki Śmiło. Brak jednak źródeł, które potwierdzałyby popularną informację.

0 istnieniu Śmiłowa wiedzieli starostowie ujsko-pilscy, wśród nich Piotr Korzoba. Przygotowując się do sprzedaży starostwa, przygotował informację dla polskiego króla Władysława Jagiełły. W oparciu o przekazane informacje, król wystawił w dniu 1 VIII 1430 roku przywilej dla Marcina ze Sławska w sprawie wykupu starostwa z rąk Piotra Korzoba.

W tak przygotowanym dokumencie wymienione są osady wchodzące w skład starostwa ujsko-pilskiego, wśród nich wymieniono znane Śmiłowo. Dotychczas jest to jedyny dokument dotyczący istnienia Śmiłowa. Z braku innych źródeł, regionalni historycy: S. Kozierowski, H.J. Hładyłowiecz, P. Szafran czy F. Żmidziński przyjęli, że Śmiłowo powstało w 1430 roku.
W najdawniejszych czasach, na ziemiach naszego regionu, istniały starostwa wałeckie i ujsko-pilskie. W wyniku nowego podziału ziem powstały starostwa: nowogrodzkie z siedzibą w Skrzatuszu i zelgniewskie z siedzibą w Białośliwiu. Śmiłowo znalazło się w starostwie zelgniewskim, które wchodziło w skład województwa kaliskiego.

W Śmiłowie po I wojnie północnej część chłopów wykupiła się od obowiązku odrabiania pańszczyzny. Gospodarowali przeważnie na 2 wółkach gruntów (1 wółka około 18 ha gruntów). Inni mieszkańcy Śmiłowa to chałupnicy i budnicy.
Chałupnicy dysponowali, oprócz chałupy, najczęściej ogrodem lub łąką. W oparciu o dane z 1627 roku byli zobowiązani do odrabiania pańszczyzny w wysokości 10 dni. Płacili również 15 gr. czynszu rocznie.
Budnicy ze Śmiłowa (w 1773 roku były 4 rodziny), oprócz pracy na roli zajmowali się dodatkową pracą nie związaną z rolnictwem. Mieszkali w leśnych budach. Wycinali drzewo. Z uzyskiwanego surowca wykonywali gonty, klepki i inne materiały, które wykorzystywano do budowy zagród gospodarczych.

Zmuszani do odrabiania pańszczyzny i wykonywania innych powinności wobec właściciela Śmiłowa, chłopi bronili się. Nie zawsze legalne sposoby walki przynosiły pożądany rezultat. W takich sytuacjach chłopi decydowali się na zbiegostwo, czyli opuszczali wieś bez zgody jej właściciela. Na podstawie danych w latach 1607-1610 ze Śmiłowa uciekły 3 chłopskie rodziny.

W 1772 sąsiedzi Królestwa Polskiego przystąpili do podziału naszych ziem. Śmiłowo, jak również miejscowości naszego regionu znalazły się pod pruskim panowaniem. Zgodnie z polityką zaborczą, na ziemie naszego regionu zaczęli napływać niemieccy osadnicy. Dotarli również do Śmiłowa. Są trudności, aby określić ich liczbę. Jednak na podstawie wizytacji parafialnej z 1818 w Śmiłowie i okolicznych miejscowościach przebywało ponad 2 tysiące protestów, czyli niemieckich osadników. Było również 253 komunikujących, czyli polskich katolików.

Wyzwolenie Śmiłowa z pruskiej niewoli powiązane było z napoleońską kampanią na polskich ziemiach. Stało się to możliwe, gdy Legiony Polskie przystąpiły do wyzwolenia Pomorza. Zgodnie z otrzymanym rozkazem gen. H. Dąbrowskiego, wydzielony oddział polskiej kawalerii płk. F. Graczyńskiego został skierowany na ziemie naszego regionu. Po wyzwoleniu Łobżenicy kawaleria, traktem przez Śmiłowo, dotarła do Piły.

Po pokoju w Tylży w 1807 roku część ziem zaboru pruskiego została włączona do powstałego Księstwa Warszawskiego. W ten sposób Śmiłowo weszło w skład polskiego państwa. Wraz z innymi miejscowościami weszło w skład departamentu bydgoskiego. Przez Śmiłowo przejeżdżała poczta dyliżansowa, która łączyła Piłę z Bydgoszczą i Warszawą. Po 1815 Śmiłowo znalazło się pod pruskim panowaniem.

Na wyzwolenie Śmiłowa z pruskiej niewoli jego polscy mieszkańcy musieli czekać aż do 1920 roku. Wtedy to, po zakończeniu walk w Powstaniu Wielkopolskim, na ziemiach naszego regionu zaczęła działać Komisja Graniczna. Jej zadaniem było wytyczenie granicy państwowej m.in. na ziemiach naszego regionu. Do spotkania ludności z członkami Komisji doszło w Morzewie. Domagano się tu, aby wszystkie sporne ziemie, również Śmiłowo, zostały włączone do Niemiec, uzasadniając, że są one gospodarczo związane z Piłą, która będzie niemieckim miastem. Ostatecznie, granicę polsko-niemiecką wytyczono w ten sposób, że Śmiłowo i Morzewo znalazły się w granicach Polski.

Pisząc o dziejach Śmiłowa nie wolno pominąć naszego Bohatera kaprala Piotra Konieczkę, który jako pierwszy oddał swe życie w II wojnie światowej.  Poświęciliśmy mu podstronę BOHATER.

powrót